Hoe we tijd precies meten
In onze samenleving is een dag van 24 uur een basis voor het plannen van werk en activiteiten. Deze zonnedag — de tijd die de Aarde nodig heeft om één keer ten opzichte van de Zon te draaien — verschilt echter van de siderele dag (gemeten ten opzichte van verre sterren). Dat komt doordat de Aarde niet alleen om haar as draait maar ook rond de zon beweegt, waardoor elke zonnedag iets langer is dan een siderele dag. Hoewel die bewegingen constant zijn, zijn de dagen niet tot op de seconde gelijk; ze tonen kleine variaties en op lange termijn een trend naar verlenging.
Waarom de aarde langzamer draait
De belangrijkste reden voor die verlenging is de zwaartekracht van de Maan, die getijden op de Aarde veroorzaakt. Die getijden zorgen voor een ingewikkelde wisselwerking waarbij wrijving tussen oceaanwater en de zeebodem een kleine hoeveelheid rotatie-energie van de Aarde “steelt”. Daardoor draait de Aarde iets trager en beweegt de Maan langzaam verder van ons weg. Je kunt het vergelijken met een draaiende bureaustoel die door een lichte weerstand op de vloer langzamer gaat draaien.
Zo meten wetenschappers die vertraging
Wetenschappers gebruiken extreem nauwkeurige klokken en historische astronomische waarnemingen, zoals oude zons- en maansverduisteringen, om die subtiele veranderingen in de rotatiesnelheid van de Aarde vast te stellen. Internationale organisaties zoals de International Earth Rotation and Reference Systems Service (IERS) publiceren officiële bulletins over aardeoriëntatie en timing. Het National Institute of Standards and Technology (NIST) legt uit hoe leap seconds worden ingevoegd in onze tijdmeting om die synchroon te houden met de rotatie van de Aarde. Ook het U.S. Naval Observatory (USNO) draagt bij door aankondigingen over leap seconds te doen.
Wanneer zou een 25-uur dag kunnen komen
Ondanks beweringen dat die overgang “binnenkort” plaatsvindt, wijzen wetenschappers erop dat het om ongeveer 200 miljoen jaar zou gaan. Onderzoekers zoals astrofysicus Norman Murray van de University of Toronto kijken hoe de daglengte door de diepe geologische tijd is veranderd. De besproken studie staat in het tijdschrift Science Advances en suggereert dat, als het Aarde–Maan-systeem zich in zijn huidige dynamiek voortzet, een dag van 25 uur op de lange baan mogelijk is.
Wat nog meer de daglengte beïnvloedt
Naast de getijden spelen andere factoren een rol in de rotatiesnelheid van de Aarde. Klimaatveranderingen kunnen massa binnen de planeet verplaatsen (bijvoorbeeld door het smelten van poolkappen), en dat beïnvloedt weer de rotatie. NASA heeft onderzocht hoe veranderingen in ijsmassa en grondwater de draaiing van de Aarde kunnen veranderen, en grootschalige technische projecten zouden theoretisch ook meetbare effecten kunnen hebben.
Hoewel het idee van een 25-uur dag boeiend is, heeft het geen praktische gevolgen voor ons dagelijks leven op korte termijn. Het blijft een interessante kanttekening in de geschiedenis van onze planeet, maar voorlopig gebruiken we gewoon het systeem dat we kennen. Nauwkeurige tijdmeting blijft tegelijkertijd een belangrijk onderdeel om de fijne details van deze kosmische dans bij te houden.
